Vì sao phải đánh giá hoạt động KH,CN&ĐMST: vai trò, ý nghĩa và tác động tới phân bổ nguồn lực, tăng trưởng

1.Bốn vai trò của đánh giá

2.Quy mô nguồn lực đặt ra yêu cầu đánh giá

Theo thông tin công bố, kinh phí cho KH,CN, ĐMST và chuyển đổi số năm 2026 khoảng 95.000 tỷ đồng, xấp xỉ 3% tổng chi ngân sách nhà nước; QĐ 604/QĐ-TTg đặt mục tiêu chi ngân sách cho KH,CN&ĐMST tối thiểu 2% tổng chi hằng năm. Khi nguồn lực tăng nhanh, câu hỏi chuyển từ "có tiền không" sang "tiền tạo ra kết quả gì" — đó là việc của đánh giá.

3.Từ đánh giá đến tăng trưởng: lập luận thận trọng

Đánh giá không trực tiếp tạo ra tăng trưởng. Tác động đi qua một chuỗi: đánh giá chỉ ra chính sách, chương trình hiệu quả → nguồn lực được dồn cho đối tượng hiệu quả, chính sách được sửa đúng điểm nghẽn → doanh nghiệp tiếp cận ưu đãi nhanh hơn, tăng chi R&D và đổi mới công nghệ → năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) tăng → đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026–2030.

Vì vậy, khung QĐ 1969 đặt yêu cầu đo cả kết quả (outcome) và tác động (impact), trong đó Phụ lục III – đánh giá chính sách ưu đãi – hỏi trực tiếp đối tượng thụ hưởng về mức độ nhận biết, tham gia, hài lòng và thay đổi sau hỗ trợ.

4.Điều kiện để đánh giá có tác động

1. Có chỉ tiêu đo được và số liệu cơ sở ngay từ khi ban hành chính sách, chương trình.
2. Dữ liệu có nguồn gốc, được kiểm chứng; ghi rõ hạn chế và mức tin cậy.
3. Tính độc lập và tham vấn: có ý kiến chuyên gia, đối tượng thụ hưởng, cơ quan liên quan.
4. Kết quả được công khai và có cơ chế theo dõi việc tiếp thu kiến nghị.
5. Gắn kết quả với chu kỳ kế hoạch – ngân sách năm sau.